Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir? Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler ve özellikleri nedir?

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler tarih boyunca yaşam tarzlarına ve göç ettiği yerlere bağlı olarak değişmiştir. Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde sadece 2 alfabe Türk Devletlerinin kendi oluşturduğu alfabelerdir. Diğer alfabeler oluşturulurken başka alfabelerden etkilenilmiştir.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler şunlardır:

1) Göktürk Alfabesi:

Göktürk veya Orhun Alfabesi olarak adlandırılır. Orhun’da yaşamış olan Türkler tarafından oluşturulmuş, kullanılmış ve düzenlenmiştir. Göktürk alfabesini Hunlar, Göktürkler ve Türk kavimleri kullanmış ve çeşitli eklemelerde bulunmuşlardır. Göktürk alfabesi toplamda 38 harften meydana gelmektedir. Dördü sesli olup, sekiz sesi karşılar, geri kalan harfler sessiz harf statüsündedir. İlginç olan ise; ok, ko, uk, ku, ük, kü, nç, nd, gibi heceler kendine has harflerle gösterilir. Göktürk (Orhun) alfabesinin özelliği, sağdan sola doğru yazılır ve bu şekilde okunur.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler, Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler ve özellikleri

2) Uygur Alfabesi:

Uygur Alfabesi, Göktürklerden sonra kurulan Türk Devleti Uygurlar tarafından kullanılmıştır. Uygur Alfabesi 18 adet işaretten ve sembollerden meydana gelmiştir. Uygur Alfabesinde 4 sesli harf vardır ve geri kalan harfler sessiz harf olarak bilinir. Uygur Alfabesi Sağdan sola yazılır ve harfler birbirine bitişik olacak şekilde yazılır. Bu yazının katiplerine yani yazıcılarına bakşı, bakşıgeri veya serbahşı adı verilmektedir.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler, Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler ve özellikleri

3) Arap-İslam Alfabesi:

Arap-İslam Alfabesi, Türklerin İslamiyeti kabulünden sonraki dönemde ön plana çıkmış ve yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Arap alfabesi 28 harftir ancak Türklerin kullandıkları 31 ile 36 harften meydana gelmektedir. Bu alfabe ile Türk-İslam tarihinde pekçok eser verilmiştir. Arap-İslam Alfabesi, Sağdan sola doğru yazılır. Kullanımı zor gibi görünse de harflerin öğrenimi çok da zor ya da uğraştırıcı değildir.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler, Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler ve özellikleri

4) Kiril Alfabesi:

Kiril alfabesi, Makedonya, Bulgaristan, Sırbistan ve Rusya’da yaygın olarak Slav dillerinin yazımında kullanılan bir alfabe türüdür.Ruslar sınırları içinde yaşayan Türklerin bütünlüklerini bozmak amacıyla tek bir alfabe yasağı koyarak farklı semboller ve şekillerle dolu alfabeler koymuştur.Kiril alfabesi Otuz sekiz harften oluşur. On biri sesli, geri kalan harfler ise sessiz harftir. Kiril alfabesi Soldan sağa doğru yazılır. Kullanım alanı, Rusya’daki Türkler içindir. Türk Cumhuriyetlerinde ise Kazakistan ve Kırgızistan da da Kiril Alfabesi kullanılmaktadır. Ayrıca Başkontostan ve Yakutistan gibi daha bir çok Özerk Türk Cumhuriyetlerinde de Kiril Alfabesi kullanılmaktadır.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler, Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler ve özellikleri

5) Latin Alfabesi:

Latin alfabesinin geçmişi çok eski zamanlara dayanır. M.Ö. 71 yüzyılda Yunan alfabesinin geliştirilmesiyle oluşturulmuştur. Yunan alfabesinden dört harf çıkarılarak ve Etrüsk alfabesinden “F” ve “S” harflerinin eklenmesiyle oluşturulmuştur.Latin alfabesi, 1925 yılında ilk olarak Azeri Türkleri tarafından kullanılmıştır. Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra 1928 yılında ülkemizde kullanılmaya başlanmıştır.Latin alfabesinde 8 sesli harf bulunur ve geri kalan harfler ise sessiz harftir. Türkiye ve Avrupa Türkleri tarafından kullanılan bu alfabe diğer kullanılan alfabelere göre yazması ve öğrenilmesi daha kolaydır. Türkçe alfabesinde Latin alfabesine “Ç, Ğ, İ, J, Ö, Ş, U, Ü “ sekiz ses eklenerek ve “Q, X ” iki ses çıkarılarak harf sayısı 29’a çıkarılmıştır. Bu çıkarılan harfler Türk alfabesi için bir eksik teşkil etmemektedir. Çünkü ikisinin de karşılığı Türk alfabesinde bulunmaktadır. “Q” harfini “K” karşılarken, “X” harfini “KS” karşılamaktadır. Örneğin; “Q” için “kemal” ve “X” için “taksi”

Türkçede olduğu gibi tüm dünyada Latin alfabesini kullanan diller kendi kültürlerine ve ses düzenlerine göre ufak değişiklik yaparak bu alfabeden faydalanmaktadırlar.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler, Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler ve özellikleri

Türkler bu 5 alfabenin yanı sıra birçok alfabeyi kullanmıştır ancak uzun süre kullanılan ve en önemli alfabeler bu 5 alfabedir.

Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında bu alfabeler öne çıkanlardır.

Türklerin Tarih boyunca kullandıkları alfabeler kısaca şu şekilde özetlenebilir:

  1. Göktürk Alfabesi
  2. Uygur Alfabesi
  3. Orhun Alfabesi
  4. Soğd Alfabesi, Orta Asya’da Uygurlar tarafından kullanılmıştır.
  5. İbrani Alfabesi, Hazar Türkleri tarafından kullanılmıştır.
  6. Arap Alfabesi
  7. Kril Alfabesi
  8. Latin alfabesi