Uluğ Bey Kimdir? Uluğ Bey’in Hayatı ve Uluğ Bey’in Matemetiğe Katkıları Nelerdir? Uluğ Bey’in Eserleri Nelerdir?

Uluğ Bey Kimdir? Uluğ Bey’in Hayatı

Uluğ Bey Kimdir?

Uluğ Bey, ünlü bir Türk Matematikçi ve gökbilimcisidir.

Uluğ Bey, Timur’un oğlu Şahruh’un büyük oğludur.

Uluğ Bey, 1393 yılında Sultaniye kentinde doğmuştur.

Uluğ Beyin asıl adı, Asıl adı Muhammed Taragay’dır.

Uluğ Bey Kimdir, Uluğ Bey'in Hayatı, Uluğ Bey'in Matemetiğe Katkıları Nelerdir, Uluğ Beyin eserleri

Dedesi Timur tarafından çok sevilmesi nedeniyle kendisinde “Uluğ Bey” denilmeye başlanmıştır.

Timur öldüğünde Uluğ Bey o sıralarda Semerkant’ta bulunuyordu.

Uluğ Bey, Mirza Halil Sultan’ın Semerkant ve Maveraünnehir’e saldırmasından ve işgal etmesinden dolayı babasının yanına gitmek zorunda kalmıştır. Babası buraları yeniden yönetimine alarak on altı yaşında olan Uluğ Bey’e yönetimini bırakmıştır. Uluğ Bey, bu tarihten sonra, hem hükümeti yönetmiş ve hem de öğrenimine devam etmiştir.

Uluğ Bey bilgili bir padişahtı. Boş zamanlarında kitap okur, dönemin bilge kişileriyle toplantılar yapardı.

Bir söylentiye göre, kendi falına bakarak, oğlu Abdüllatif tarafından öldürüleceğini görmüş ve bunun üzerine oğlunu kendisinden uzak tutmayı uygun görmüştür. Baba ile oğlu arasındaki bu soğukluk, Uluğ Bey’in küçük oğluna karşı olan yakınlığı ile daha da şiddetlenmiş ve sonunda Uluğ Bey’in korktuğu başına gelmiştir.

Bu sıralarda Gevherşad sultanda Herat’ı geri aldı. 1449 yılında Belh’ te bulunan oğlu Abdüllatif’in kendine sefer düzenleyeceği haberi üzerine onun üzerine harekete geçti. Ceyhun kıyılarında karşılaşan kuvvetler küçük çaplı çarpışmalar da bulundu.

Bu esnada Semerkant’ta yaşanan isyanı batırarak tekrar Abdüllatif üzerine harekete geçen Uluğ Bey, Semerkand yakınlarındaki Dımaşk köyü yakınlarında oğluna yenildi. Bir süre kaçtıktan sonra Semerkant’a dönerek oğluna teslim oldu.

Teslim olduktan sonra Hacca gitmek için oğlunun iznini alan Uluğ Bey, yolda oğlunun adamları tarafından öldürüldü.

Uluğ Bey’in Yaptığı çalışmalar:

  • Semerkant’ta medrese ve gözlem evi (rasathane) yaptırdı.
  • Güneş, ay ve gezegenleri tespit etmek için çalışmalarda bulunmuştur.
  • Uluğ Bey’in himayesinde oluşan bilimsel birikim ve bilgi Osmanlı Bilim Dünyası ve Batı bilim dünyasını 17. yy a kadar etkilemiştir.
  • Semerkand Gözlemevinde yaptırdığı gözlemler ve çalışmalar sonucunda astronomi tarihinin en önemli eserlerinden biri olan Uluğ Bey Zic hazırlanmıştır.
  • Yıldız cetvellerinde hatalar bulması sonrasında gökyüzünü kendisi yeniden gözlemlemiştir.

Uluğ Bey’in Matemetiğe Katkıları ve Uluğ Bey’in Eserleri Nelerdir?

Uluğ Bey’in Matemetiğe Katkıları ve Uluğ Bey’in Eserleri:

  • Uluğ Bey, Semerkant’ta bir medrese ve bir de rasathane yaptırmıştır.
  • Rasathane için yörede bulunan tüm mühendis, alim ve ustaları Semerkant’a çağırmıştır.
  • Gözlemevinin tüm işleri o zaman genç olan Ali Kuşçu’ya kalmıştır.Böylece bir başka büyük Türk Bilimci Ali Kuşçu’nun gelişimine katkıda bulunmuştur.
  • Zeyç Kürkani veya Zeyç Cedit Sultani adı verilen bu eser, birkaç yüzyıl doğuda ve batıda faydalanılacak bir eser olmuştur. Zeyç Kürkani bazı kimseler tarafından açıklanmış ve Zeyç’in iki makalesi 1650 yılında Londra’da ilk olarak basılmıştır. Avrupa dillerinin birçoğuna, çevrilmiştir. 1839 yılında cetvelleri Fransızca tercümeleriyle birlikte, asıl eser de 1846 yılında aynen basılmıştır. Zeyç Kürkani’nin asıl kopyalarından biri Irak ve İran savaşlarından sonra Türkiye’ye getirilmiş ve halen Ayasofya kütüphanesindedir.
  • Zic-i Uluğ Bey (Uluğ Bey Zayiçesi) 1437, adlı astronomi eserinin hazırlanmasını sağladı. Eski Yunanlıların ve Arapların gökyüzü gözlemleriyle ilgili eserlerini inceleyerek ve üzerlerinde düzeltmeler yaparak Ay ve yıldızların hareketlerini gösteren tablolar düzenledi.